Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Grudziądzu

Struktura Organizacyjna

Sekcja Prewencji Chorób Zawodowych

Definicje, zakres działania

Higiena Pracy może być w sposób najbardziej zwięzły zdefiniowana jako nauka i działalność praktyczna poświęcona rozpoznawaniu, ocenie i kontroli zagrożen zdrowotnych w środowisku pracy.

W sposób ogólny zadania pionu higieny pracy Państwowej Inspekcji Sanitarnej zostaly sformułowane w Ustawie o Państwowej Inspekcji Sanitarnej z dnia 14 marca 1985 r. Ustawa określa funkcje pionu higieny pracy jako kontrole przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne dotyczące środowiska pracy, a zwłaszcza zapobiegania powstawaniu chorób zawodowych i innych chorób związanych z warunkami pracy.

Przepisy określające w sposób bardziej szczegółowy niż Ustawa o PIS obszar działania pionu higieny pracy można w sposób umowny podzielić na dwie grupy. Pierwsza z nich to grupa przepisów higienicznych i zdrowotnych, które szereg obowiązków nakładają na przedmiot kontroli, czyli na zakład pracy. Przepisy odnoszące się bezpośrednio do zakładów pracy, równocześnie w sposób pośredni określają zakres działań pionu higieny pracy związanych ze sprawowaniem czynności kontrolnych i funcji nadzorczych. Druga grupa przepisów określa zadania i obowiązki adresowane wprost do Inspekcji Sanitarnej.

Podstawowe pojęcia stosowane w działalności i sprawozdawczości pionu higieny pracy Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Czynnik rakotwórczy - czynnik zdolny do wywołania złośliwej nowotworowej przemiany komórkowej
Czynnik mutagenny - czynnik mający zdolność do wywoływania zmian odziedziczonego materiału genetycznego /DNA/ w żeńskich lub męskich komórkach rozrodczych.
Czynnik teratogenny - czynnik mający zdolność do wywołania lub zwiększenia częstości występowania wad wrodzonych /stałych strukturalnych lub funkcjonalnych odchyleń od normy powstających w trakcie embriogenezy/.
Czynnik szkodliwy występujący w procesie pracy - czynnik, którego oddziaływanie na pracującego prowadzi lub może prowadzić do schorzenia.
Czynnik niebezpieczny występujący w procesie pracy - czynnik, którego oddziaływanie na pracującego prowadzi lub może prowadzić do urazu.

W zależności od poziomu oddziaływania czynnik szkodliwy może stać się niebezpieczny. W zależności od charakteru działania, czynniki niebezpieczne i szkodliwe możemy podzielić na:

fizyczne,
chemiczne,
biologiczne,
psychofizyczne.

Ad. a. Podział fizycznych czynników szkodliwych i niebezpiecznych:

hałas, ultradźwięki, infradźwięki,
wibracja,
pyły, aerozole stałe /dymy/ i ciekłe /mgły/,
temperatura powietrza,
wilgotność powietrza, - mikroklimat
ruch powietrza,
jonizacja powietrza,
oświetlenie /natężenie, luminacja, olsnienie, kontrast, tętnienie strumienia/,
promieniowanie jonizujące,
promieniowanie laserowe,
promieniowanie nadfioletowe,
promieniowanie podczerwone,
pole elektromagnetyczne,
pole elektrostatyczne,
elektryczność statyczna,
zwiększone lub obniżone ciśnienie /w stosunku do atmosferycznego/.

Ad. b. Podział chemicznych czynników szkodliwych i niebezpiecznych:

w zależności od rodzajów działania na organizm człowieka:

toksyczne /działanie ostre i kumulujace/ sumaryczne, synergiczne, antagonistyczne,
drażniące,
uczulające,
rakotwórcze,
mutagenne,
teratogenne,

w zależności od sposobu wchłaniania:

przez drogi oddechowe,
przez skórę i błony śluzowe,
przez przewód pokarmowy.

Ad. c. Podział biologicznych czynników szkodliwych i niebezpiecznych:
Biologiczne czynniki obejmują organizmy żywe i ich części oraz wytwarzane przez nie substancje które dzielą się na:

mikrooganizmy /bakterie, wirusy, riketsje, grzyby, pierwotniaki/ i wytwarzane przez nie substancje /toksyny i alergeny/,
makroorganizmy /rośliny i zwierzęta/.

Ad. d. Podział psychofizycznych czynników szkodliwych i niebezpiecznych:

obciążenia fizyczne:

statyczne,
dynamiczne,

ociążenia nerwowo-psychiczne:

obciążenie umysłu,
niedociążenie lub przeciążenia percepcyjne,
obciążenie emocjonalne.

Podstawowe pojęcia:

Monitoring - /stanu zdrowia, środowiska pracy/ - powtarzalna i ciągła obserwacja, pomiar lub ocena stanu zdrowia lub/ i środowiska pracy w ścisle określonym celu, zgodnie z opracowanym uprzednio planem odnośnie miejsca i czasu oraz przy użyciu porównywalnych metod uzyskiwania i rejestrowania danych.
Ekspozycja - sytuacja, w której czynnik szkodliwy oddziaływuje na organizm dowolną z dróg. Wielkość ekspozycji określa stężenie lub intensywność oddziaływania danego czynnika /grupy czynników/ chemicznego lub fizycznego,zwykle wyrażona w kategoriach liczbowych czasu trwania, częstotliwości i stężenia /dla czynników chemicznych/ lub intensywności /dla czynników fizycznych/.
Narażenie zawodowe - praca w warunkach, w których wielkość ekspozycji przekracza obowiązujące normatywy higieniczne dla jednego lub grupy czynników szkodliwych, /definicja ta nie odnosi się do czynników biologicznych/.
Stanowisko pracy - wynikające z organizacji pracy miejsce, w którym pracownik wykonuje czynności zawodowe stale lub okresowo. /wg. projektu PN - "Nazwy i określenia pojęć stosowanych w badaniach czystości powietrza na stanowiskach pracy"/.
Zakład pracy - /jednostka techniczno-lokalna/ - obiekt lub zespół obiektów położonych w obrębie jednego terenu zabudowań, wyposażony w środki i przedmioty pracy stanowiący samodzielne przedsiębiorstwo lub wyodrębnioną organizacyjnie część przedsiębiorstwa.

Nadzór bezpośredni nad zakładami pracy:

Zasady wyboru zakładów pracy objęcia ewidencją i nadzorem.

Zgodnie z art. 10 ust. 2 Ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej terytorialny zakres działania poszczególnych placówek pionu higieny pracy /działów, oddziałów, sekcji. Stanowisk pracy/ w stacjach sanitarno-epidemiologicznych jest określony właściwym rozpoznaniem w sprawie siedzib i terytorialnego zakresu działania wojewódzkich, powiatowych, granicznych inspektoratów sanitarnych.

Z zakładów położonych na obszarze objętym zakresem działania danej placówki pionu higieny pracy w PSSE do nadzoru bieżącego i zaewidencjonowania wybiera się te zakłady pracy, w których występują czynniki szkodliwe w stopniu uzasadniającym ich stałe lub okresowe monitorowanie. Decyzja o objęciu nadzorem danego zakładu pracy /a co za tym idzie założenie odpowiedniej dokumentacji, włącznie do planu okresowych kontroli i pomiarów/, może zostać podjęta po wstępnej wizytacji i ewentualnych badaniach orientacyjnych środowiska pracy, które wykażą, iż w procesach produkcyjnych występują czynniki szkodliwe powodujące lub mogące spowodować zagrożenia dla zdrowia pracowników.

Metodyka sprawowania nadzoru nad zakładami pracy.

Kontrola zakładu pracy jako forma działania pionu higieny pracy, stanowi podstawowy sposób sprawowania nadzoru bieżącego. Każda kontrola polega na porównaniu badanej i ocenianej rzeczywistości z przyjętym układem odniesienia, czyli normami prawnymi i zasadami akceptowanymi przez jednostki kontrolujące pionu higieny pracy. Cele i zasady kontroli są zasadniczo biorąc jednakowe dla wszystkich zakładów pracy, niezależnie od ich wielkości, specyfiki produkcji, zajmowanego obszaru i liczby budynków produkcyjnych. Umożliwia to sformułowanie podstawowych zasad techniki inspekcji zakładu pracy, których przestrzeganie czyni porównywalnymi dane uzyskiwane z przeprowadzonych inspekcji w różnych zakładach pracy. W działalności pionu higieny możemy wyróżnić trzy zasadnicze rodzaje kontroli w nadzorowanych obiektach:

kontrolę wstępną /rozpoznawcza, przeglądowa /,
kontrolę okresową,
kontrolę sprawdzającą.

Strona Główna/ Informacje/ Rys historyczny/ Usługi/ Struktura/ Kierownictwo/ Formularze/ Kontakt